Cây chè trong sách cổ

Cây chè trong sách cổ

Người ta vẫn luôn tranh luận về nguồn gốc cây chè là ở Trung Quốc, Ấn Độ, hay Việt Nam? Cùng tìm hiểu Cây chè trong sách cổ của cha ông ta nhé.

1. Cây chè trong sách cổ từ ngày xưa

  • Nhà khoa học Liên xô Djemukhatze đã xác định Việt Namlà quê hương cây chè trên thế giới, theo sơ đồ: Camellia → chè Việt Nam → chè Trung Quốc → chè ấn Độ → Chè lan tỏa các vùng trên thế giới. Tuy nhiên, cho đến nay, cây chè có nguồn gốc từ đâu vẫn chưa ngã ngũ. Cây chè ban đầu được sử dụng như là một vị thuốc thảo dược. Sau đó, do những tác dụng tuyệt vời, cây chè được sử dụng làm nước uống và nâng lên tầm nghệ thuật sau này.

Cảnh uống trà của người Việt thế kỷ 12.

Hình ảnh người Việt uống trà vào thế kỷ 12

  • Từ xưa, người ta đã tương truyền rằng cái gì không biết thì đến hỏi Đôn Gia. Nhà bác học Lê Quý Đôn trong cuốn sách “Vân Đài loại ngữ” có chép rằng: một số ngọn núi Am thiền, Am giới và Am các ở huyện Ngọc Sơn, tỉnh Thanh Hóa, đều sản xuất thứ chè như sách trong trà Kinh nhắc đến. Người dân bản địa hái lá chè về, giã nát rồi phơi khô, đem nấu nước uống. Uống vào có tính hàn, giải khát, ngủ ngon, mát tim phổi. Ở khu đó có loại chè Bạng được người dân chuyên làm và bán theo phương thức hàng hóa. Dần dà, hình thành nhiều làng trồng chè ngon như làng chè Đồng Lạc, làng chè Đông Quy, làng Tuy Lai và Thượng Lâm…
  • Trong các thư tịch Hán Nôm cổ cũng đã đề cập đến hoạt động trồng và thu hái chè của người dân Việt cổ. Cụ thể, người dân chọn sườn dốc thoải, đào vườn chè thành hàng, sâu 4-7 tấc. rộng 5-8 tấc. Phân xanh và súc vật đảo đều bón xuống rãnh, rồi lấp bằng lại. Sau đó ươm hạt chè, tưới nước ngày hai lần, thường xuyên làm cỏ, lấy rơm rạ phủ lên mầm chè non. Mỗi gốc chè bán được khoảng 15 xu một năm sau khi hái và đem bán. Cây chè sau khoảng hơn chục năm thì phải đốn bỏ ươm cây mới.

tra-co

2. Hình ảnh trà trong văn thơ cổ

  • Trà cũng được nêu nhiều trong các sách văn thơ cổ, trong đó thể hiện sự tụng ca việc uống trà, lợi ích tinh thần của trà mang lại trong việc quên hết u sầu, sạch mong đau khổ, lòng phơi phới, tự tại giữa cuộc đời. Trong thơ Nguyễn Du, cụ có nhắc đến trà trong Truyện Kiều: Khi hương sớm lúc trà trưa/ Bàn lan điểm nước đường tơ họa đàm. Nguyễn Khuyến một mình độc ẩm với chén trà, ung dung cùng cỏ cây mây trời mà có thơ rằng:

Khi vườn sau, khi sân trước

Khi điếu thuốc, khi miếng trầu

Khi trà chuyên năm ba chén

Khi Kiều lẩy một đôi câu

  • Còn cụ đồ nho Phạm Đình Hổ cũng từng viết, thời cụ sinh trưởng, giới thượng và trung lưu thành thị thì uống chè Ô Long, chè Mạn Hảo, chè ướp sen, nhài, sói rất tinh tế và đầy nghệ thuật. Cách uống này còn được lưu truyền và tiếp nối đến ngày nay. Chè thì mua những gói chè củ ấu chính hiệu ở các phố hoa kiều. Trong khi đó, người nông dân lao động, người nô lệ thì uống chè tươi tự nấu hoặc từ những quán nước chè đơn sơ bên đàu làng, bến đò, bãi chợ với mấy cái kẹo bột cút kít trên chõng che, hóng gió giời. Hình ảnh tương đồng chúng ta có thể hình dung như các quán trà đá vỉa hè ngày nay.
  • Còn cây chè Thái Nguyên, theo sách cổ thì có nguồn gốc từ Phú Thọ. Công đầu thuộc về ông Đội Năm coi sóc vùng Tân Cương Thái Nguyên đã mang giống chè này về trồng, không ngờ với đặc điểm thổ nhưỡng tuyệt vời, chè trồng ở Thái nguyên trở thành đệ nhất danh trà với thương hiệu chè Tân Cương Thái Nguyên (chè móc câu) nổi tiếng.
  • Lược theo Đỗ Ngọc Quỹ

Tìm hiểu nguồn gốc cây chè Thái Nguyên

Tìm hiểu nguồn gốc cây chè Thái Nguyên

Theo nhiều cứ liệu lịch sử và truyện kể, Tìm hiểu nguồn gốc cây chè Thái Nguyên được trồng trên đất Thái Nguyên từ rất lâu. Song, chè Thái Nguyên thực sự nổi danh cách đây chừng thế kỷ, gắn với tên ông Đội Năm.

1. Tìm hiểu nguồn gốc cây chè Thái Nguyên

Từ lâu lắm rồi, chẳng nhớ rõ nữa, cây chè xanh đã gắn bó với cuộc sống của người dân Việt. Bát nước chè xanh, cùng nhau tâm tình đã là hình ảnh của mọi gia đình Việt. Trà có mặt ở mọi sự kiện quan trọng từ ma chay, cưới xin, cho tới giỗ chạp. Mà trà ngon nhất thì chỉ có ở vùng Thái Nguyên. Các sử gia triều Trần cũng đã có ghi chép rằng đất Thái Nguyên là vùng trồng chè lâu đời, chè ngon dâng vua chúa. Như một lẽ tự nhiên, uống trà trở thành một nét văn hóa lâu đời của người dân Văn Lang ta (tương truyền ngày ấy các cụ đã thích uống chè Tân Cương Long ẩm thì phải)

nguon-goc-cay-che-tn

Nguồn gốc cây chè Tân Cương Thái Nguyên

Có thể thấy rằng, lịch sử phát triển của cây chè Thái Nguyên cũng gắn liền với lịch sử phát triển cây chè Việt. Thời kỳ phong kiến từ Lê Trịnh trở về trước, người Việt trồng chè theo hình thức cây chè vườn hộ gia đình vùng đồng bằng Sông Hồng và cây chè rừng ở miền núi phía Bắc. Một nhà nghiên cứu của Liên Xô đã nghiên cứu sự tiến hoá của cây chè bằng cánh phân tích chất cafein trong chè ở Việt Nam và thế giới. Ông này đã đưa ra đã đưa ra sơ đồ tiến hoá cây chè tuần tự theo địa lý là: Camelia- chè Việt Nam – chè Vân Nam lá to – chè Trung Quốc – chè Assam ấn Độ. Nhiều cứ liệu, tài liệu và thư tịch cũng khẳng định, Việt Nam là một trong những cái nôi của cây chè trên hành tinh xanh này.

2. Cây chè ngày nay phát triển xứng danh lịch sử

Những vùng chè ngon nổi tiếng của Thái Nguyên như Tân Cương (TP Thái Nguyên); Trại Cài, Minh Lập (Đồng Hỷ), La Bằng (Đồng Hỷ); Khe Cốc, Tức Tranh (Phú Lương) đều thống nhất lịch sử cây chè Thái phát triển rầm rộ cách đây ngót nghét một thế kỷ. Kể từ khi ông Đội Năm lấy giống từ Phú Thọ về trồng. Ngay khi khai phá, chè Tân Cương nhãn hiệu “Bạch Hạc” của Đội Năm đem dự hội chợ Đấu Xảo đã đánh bại chè Ấn Độ, Trung Quốc để giành chiến thắng. Từ đó, danh tiếng trà Tân Cương vang, xa, nền nẩy, xứng danh lịch sử đã tạo ra cây chè.

Chính chất đất, tình cảm con người và điều kiện khí hậu thổ nhưỡng từng vùng đã làm nên bản sắc trà Tân Cương, trà Trại Cài, trà Đồng Hỷ, trà La Bằng, trà Điềm Mặc, trà Phúc Thuận… mỗi nơi một vẻ, tạo ra sự phong phú muôn vị độc đáo của trà Thái Nguyên. Chè ngon chính là do trên các lớp đất bề mặt của các địa phương trên Thái Nguyên có những vi khoáng rất quý hiếm. Tiếp đó, đã có loại phân với hàm lượng vi chất tương tự tự nhiên vùng Tân Cương được chế biến, để nâng cao giá trị cây chè.

Với một lịch sử đẹp, sự tích cây chè tân cương thái nguyên sẽ là bàn đạp và điểm tựa để cây chè Thái ngày càng phát triển cùng đời sống người dân quê hương Thái Nguyên nửa núi nửa đồng. Bạn có thể tìm hiểu nguồn gốc cây chè thái nguyên tại đây: https://chetrathainguyen.com/tim-hieu-nguon-goc-cay-che-thai-nguyen/ .