Tìm hiểu Nghệ thuật Trà đạo Nhật Bản (P3)

Tìm hiểu Nghệ thuật Trà đạo Nhật Bản (P3)

Không gian thực hành trà đạo Nhật Bản gọi là trà thất. Trà thất cùng các dụng cụ pha trà được làm đơn giản, mang tính nghệ thuật truyền thống và hướng đến một sự tĩnh lặng, giao hòa và gợi mở.

1. Nghệ thuật trà thất ở Nhật Bản

  • Trà thất (Chashitsu) khi thực hiện các nghi thức trà đạo Nhật nằm trong các khu vườn thanh tịnh. Phòng trà là phòng kiểu Nhật, được xây dựng từ vật liêu chính là gỗ. Nền là những tấm thảm tatami. Lối vào các trà thất thường nhỏ hẹp, được ghép thành từ các viên đá lớn. Cách bày trí bên ngoài và bên trong trà thất rất đơn giản, mộc mạc và thô sơ.Bên trong thường có treo một bức tranh thủy mặc, tranh của các danh họa nổi tiếng hoặc một câu thư pháp nơi hốc tường, một bình hoa hoặc một tượng gốm. Bố trí trong phòng trà cũng rất được chú ý.
  • Có thể thấy rằng, nghi thức Trà đạo rất phù hợp với triết lý hoà hợp thiên nhiên của Thiền. Con người là tiểu vũ trụ, thiên nhiên là đại vũ trụ và con người sẽ sống thật nhất với bản chất của mình khi con người hoà vào thiên nhiên, giao hòa để nhận thực và ngộ ra được chân lý cuộc sống.

Trà thất

Không gian trà thất điển hình trong trà đạo Nhật

2. Các nhóm hóm thưởng thức trà được thành lập

  • Những người Nhật thích uống trà thường thành lập những nhóm nhỏ, chọn ngày mời nhau cùng thưởng thức. Số người tham gia mỗi lần không vượt quá 4 người và hoàn cảnh tổ chức một buổi trà đạo cũng có những quy định đặc biệt. Trong vườn có những con đường nhỏ lát đá, quanh co với hai bên trồng hoa và cây cảnh làm cho không gian trong vườn yên tĩnh và thanh nhã. Thời gian tổ chức trà đạo chia ra làm 4 loại: trà sáng, sau ăn cơm, giữa trưa và câu chuyện buổi tối. Khách mời đúng giờ đến phòng nghỉ, gõ vào chiếc chuông gỗ báo hiệu đã đến. Chủ nhà nghe tiếng chuông sẽ từ phòng trà ra đón khách.
  • Trước cửa phòng trà có đặt một chiếc cối đá đựng đầy nước, khách phải rửa sạch tay trước khi vào phòng. Khi bước vào phòng phải khom mình tỏ ý khiêm tốn. Nếu khách là võ sĩ thì phải tháo kiếm trước mới được bước vào để biểu thị không khí hòa bình. Trong số khách, người tinh thông trà đạo được cử làm người chủ trì. Trong phòng trà, một góc chiếu có đặt bếp lò và nồi nước bằng gốm, trước bếp đặt bộ đồ trà. Bộ đồ trà thường thô, với những hoa văn đơn giản màu đen đậm dáng vẻ cổ kính. Trong khi chủ nhân đun nước thì khách dùng điểm tâm. Món điểm tâm này hết sức tinh tế phải được làm căn cứ vào thời tiết.

3. Cách pha trà độc đáo

  • Có hai cách pha trà là pha đặc và pha loãng. Trà đặc thông thường ba người thay nhau uống một bát, mỗi người ba hớp rưỡi hết 1/3 bát. Trà loãng mỗi người uống riêng một bát. Trà đặc có màu xanh đậm, hương thơm hơi chát. Bát đầu tiên mời người chủ trì, người chủ trì nâng bát trà ngang trán rồi mới uống. Khi uống phải chép miệng để tỏ ý thực sự được thưởng thức trà ngon của chủ nhân. Khi tất cả khách uống xong thì nghi thức trà đạo cũng kết thúc. Nhưng đôi khi còn một nghi lễ cao hơn là ăn cơm thường sau khi uống trà.
  • Khác với các phong cách uống trà thông thường, mọi người chuyện trò rôm rả, trà đạo Nhật thường diễn ra trong tĩnh lặng, có chăng, mọi người trò chuyện chậm rãi, về những triết lý của cuộc sống bên chén trà thơm.

4. Các trường phái trà đạo ở Nhật Bản

  • Có nhiều trường phái Trà đạo Nhật Bản, trong đó có ba trường phái lớn là: Risenka, Hyosenka và Bushakoro Senka. Mỗi nhà đều theo chế độ gia truyền – tức là con thường kế nghiệp bố làm người chủ trì trà đạo của gia đình đó.
  • Trà đạo ngày nay càng phổ biến hơn ở Nhật Bản, rất nhiều cô gái trẻ dồn tâm sức học tập trà đạo, tu nhân dưỡng tính để cuộc sống gia đình cũng như cuộc sống tinh thần phong phú và đẹp đẽ hơn.
  • Thực hành trà đạo, con người trở nên bình tĩnh hơn trước thời cuộc, từ đó tránh xa được những cám dỗ nhất thời mà thấy được đường xa, ứng xử khoan hòa hơn.

Theo chè tân cương thái nguyên


Tìm hiểu Nghệ thuật Trà đạo Nhật Bản (P2)

Tìm hiểu Nghệ thuật Trà đạo Nhật Bản (P2)

Uống trà, bên cạnh một nhu cầu giải khát, một thứ nước uống bổ dưỡng được sử dụng phổ biến thứ hai sau nước lọc, thì Trà Đạo Nhật Bản còn nâng tầm việc uống trà để nhận biết cuộc sống.

 1. Tinh thần của Trà đạo Nhật Bản

  • Không chỉ là thức uống bổ dưỡng, được cổ nhân coi như phương thuốc thần kỳ, người Việt còn coi trà là cầu nối tình thân bạn bè, hàng xóm, tri âm tri kỷ.
  • Ngoài ra, người Nhật còn coi việc thưởng trà, hương trà thơm khai mở mỗi người suy nghĩ về cõi nhân sinh, suy nghĩ những câu hỏi về bản chất của cuộc sống, của cuộc đời mỗi con người. Việc thưởng trà để con người thực hành nghệ thuật, thấu hiểu vẻ đẹp cuộc sống, tìm về với bản tính tự nhiên của mình.
  • Đó chính là Trà đạo Nhật Bản. Cái tinh thần của Trà Đạo Nhật Bản cũng chính là cái tinh thần của Trà Đạo Việt Nam, ở đây có sự gặp gỡ của nhận thức và hướng về tri tuệ, minh triết sống của mỗi dân tộc, mỗi con người.

tinh thần trà đạo nhật bản

Nghi thức khai mở tinh thần trong trà đạo Nhật

 2. Xưa nay, tinh thần của Trà Đạo Nhật Bản được biết đến qua bốn chữ “Hoà, kính, thanh, tịch”.

  • Hòa có nghĩa hài hòa, hòa hợp, giao hòa. Đó là sự hài hòa giữa trà nhân với trà thất, sự hòa hợp giữa các trà nhân với nhau, sự hài hòa giữa người thưởng trà, người pha trà, chủ trà với các dụng cụ pha trà. Kính là lòng kính trọng, sự tôn kính của trà nhân với mọi sự vật và con người, là sự tri ân cuộc sống, với thứ sản vật quý mà người nông dân phải một nắng hai sương trồng, chăm sóc mới có được, nó còn là thứ quà tặng của đất mẹ, của mưa nắng xứ sở. Lòng kính trọng được nảy sinh khi tinh thần của trà nhân vươn tới sự hài hòa hoàn toàn. Khi lòng tôn kính với vạn vật đạt tới sự không phân biệt thì tấm lòng trở nên thanh thản, yên tĩnh. Đó là ý nghĩa của chữ Thanh. Một tấm lòng yên tĩnh thì tự khắc mọi đau khổ, mọi bấn loạn, mọi lo lắng, mọi ganh tỵ hơn thua, mọi muộn phiền của đời sống cũng theo đó mà tan biến.
  • Cuối cùng, khi lòng mỗi chúng ta thanh thản, an bằng hoàn toàn thì toàn bộ thế giới trở nên tịch lặng, dù sống giữa muôn người cũng như sống giữa nơi núi đồi hoang vắng. Lúc đó, thế giới với con người không còn là hai, mà cả hai đều vắng bặt. Đó là ý nghĩa của chữ Tịch. Bốn chữ “Hòa, Kính, Thanh, Tịch” như một thước đo bản thân vị trà nhân đang ở vị trí nào trên con đường Trà đạo. Đó chỉ là bề ngoài, chưa phải là đạo, đạo là con đường mỗi người phải tự tìm, tự chiêm nghiệm sau những gợi mở từ chén trà thơm, chẳng hạn như chén trà Thái nguyên Đặc Biệt 500gr. Nào, hãy cũng bắt đầu khám phá tinh túy của trà đạo Nhật Bản nhé.
  • Đọc thêm nghệ thuật trà đạo Nhật Bản (P1): 

Tìm hiểu nghệ thuật trà đạo Nhật Bản (P1)


Tìm hiểu nghệ thuật trà đạo Nhật Bản (P1)

Tìm hiểu nghệ thuật trà đạo Nhật Bản (P1)

Nghệ thuật trà đạo Nhật Bản đã được các nghệ nhân, trà sư nâng tầm thành một thứ đạo của văn hóa, đạo của nghệ thuật tinh tế, vi diệu, mực thước. Cùng Chè Minh Cường tìm hiểu nhé.

1. Nguồn gốc Trà Đạo Nhật Bản

  • Người Nhật bắt đầu biết đến cây trà từ khoảng thế kỷ 12, gắn với truyền thuyết về một nhà sư cao tăng Eisai sau khi sang Trung Hoa tham vấn tu học và mang giống trà từ Trung Hoa về trồng.
  • Tiếp đó chính sư đã viết ra cuốn sách Kissa Yojoki) miêu tả mọi hiểu biết, câu chuyện và nghệ thuật của thú uống trà mà ông sưu tầm được. Công dụng thư giãn lẫn tính hấp dẫn đặc biệt của hương vị trà đã thu hút rất nhiều người dân Nhật đến với cái thú uống trà. Họ đã kết hợp thú uống trà với tính Thiền của Phật giáo để nâng cao nghệ thuật thưởng thức trà, phát triển nghệ thuật này trở thành trà đạo, một sản phầm đặc sắc thuần Nhật.

Trà đạo Nhật Bản

  • Lịch sử phát triển trà đạo Nhật Bản gắn liền với các trà sư, trà nhân nổi tiếng, chính họ, theo những cách của mình, nâng tầm trà đạo thành một văn hóa, một tôn giáo nghệ thuật cõi nhân sinh. Thế kỷ 16, trà sư Senno Rikyu là người đưa ra bước ngoặt quan trọng, tạo nên một nền văn hóa trà đạo trong giới võ sĩ. Senno Rikyu đã là thày dạy trà đạo cho Oda Nobunaga của thời Azuchi. Sau khi Oda Nobunaga chết, Toyotomi Hideyoshi lên thì Senno Rikyu tiếp tục dạy cho ông này. Như vậy, hoạt động của Senno Rikyu khá phổ biến và có ảnh hưởng sâu rộng trong tầng lớp võ sĩ, ảnh hưởng mạnh đến chính trị thời đó.  Yabunouchi Jyochi là trà sư của chùa Honganji, ngôi chùa lớn nhất ở Nhật Bản. Theo Yabunouchi, Trà đạo nằm trong các hành động của bản thân.
  • Khi mới phát triển nghệ thuật trà Nhật Bản, các trà nhân pha trà theo cách riêng của mình. Nhưng sau đó, các trà sư đã bắt đầu tạo ra cách pha trà chung. Nếu các phái khác nhau cũng chỉ khác nhau ở trên bề mặt nghi thức pha trà, còn đạo là duy nhất. Trà đạo Nhật Bản cũng dần được biến đổi, trong mỗi phòng trà đều có một số bàn ghế gỗ cho khách ngồi. Nếu như khách không thể quen với kiểu ngồi truyền thống của Nhật thì sự biến đổi này cho phép người phương Tây với thói quen hiện đại cũng có thể tham gia được những buổi trà đạo mà không hề làm mất đi không khí tôn nghiêm trong phòng uống trà. Dần dần, trà đạo được đưa vào phòng khách theo phong cách phươngTây.

Trà đạo là gì

Học trà đạo Nhật sẽ giúp thay đổi tính cách mỗi người

2. Sự phát triển của trà đạo Nhật Bản

  • Với tố chất của mình, trải qua bao đời, được nhiều trí tuệ đóng góp xây dựng, thú uống trà, cách uống trà, rồi nghi thức uống trà cho đến trà đạo là một tiến trình không ngưng nghỉ và luôn được hoàn thiện, nâng tầm thành một thứ tôn giáo văn hóa đậm chất dân tộc Nhật. Cần phải nhận thức rằng, với trà đạo Nhật Bản không đơn thuần là con đường, phép tắc uống trà, mà trên hết là một phương tiện hữu hiệu nhằm làm trong sạch tâm hồn bằng cách hòa mình với thiên nhiên, từ đó tu tâm dưỡng tính và nhập định thiền để đạt giác ngộ, để nhận thức được bản thể, một phần tuyệt đối của chính ta trong cõi tạm nhân sinh này.
  • Có dịp được thưởng thức trà đạo Nhật Bản và chứng kiến các nghi lễ, chúng ta hiểu hơn về văn hóa con người đất nước mặt trời mọc này. Khách và chủ trà khi thưởng thức các bước của một buổi tiệc trà đều phải ra rất cung kính, lễ nghi như cúi gập mình khi chào hỏi, lễ phép, khiêm nhường khi nói chuyện. Khi thực hiện từng hành động trong một chuỗi thao tác nhỏ của một buổi tiệc trà, ai cũng làm với một thao tác chỉn chu, cẩn thận và tự tại nhất. Vì thế, việc học trà đạo cũng như khiếu thẩm mỹ, sự cảm nhận nghệ thuật trong cách thưởng trà, và cái khuôn khổ trói buộc này, nếu có, nó cũng là một khuôn khổ sang trọng, kiểu như tư đeo trang sức trên người vậy.
  • Cùng xem thêm video giới thiệu về Nghệ thuật Trà Đạo Nhật Bản nhé:

  • Đọc thêm:

Tìm hiểu nghệ thuật trà đạo Nhật Bản (P2)


Trà đạo Việt Nam có hay không?

Trà đạo Việt Nam có hay không?

Nhiều người thường đặt câu hỏi Việt Nam có trà đạo không? Cái đạo trong trà Việt cốt ở tinh thần, không trọng nghi lễ, có người bảo trà Việt Nam không phải đạo mà là cuộc sống!

1. Ở Việt Nam có trà đạo không?

  • Nếu đạo là con đường, là cung cách uống trà thì Việt Nam hẳn nhiên có trà đạo. Đó là cách uống trà của người Việt. Cách uống trà đó giản dị, gần gũi, nhưng cũng rất đỗi tinh tế như tâm hồn người Việt. Nghệ thuật trà Việt cốt là tình người, tình nghĩa bạn bè tâm giao, cốt ở sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên, hơn cả một thứ đạo, Trà Việt là một phần tất yêu của cuộc sống người Việt. Bởi thế, trà Việt không là một cái đạo như trà đạo Nhật Bản, không quá cầu kỳ như trà nghệ Trung Hoa, cũng không quá thực dụng như trà châu Âu.

trà đạo Việt nam

  • Còn nếu nói sâu xa hơn, thì trà đạo Việt Nam không đạo ấy mà là đạo. Đạo ở đây là gì? Cái đạo ấy bình dị như trong cư trần lạc đạo của Trần Nhân Tông: “đói ăn khát uống mệt ngủ liền”. Đó là khi uống một bát trà, người dân cảm thấy giải khát, sung sướng trong buổi trưa hè nắng nóng hay cảm thấy ám áp trong những ngày giá rét đêm đông. Khi đưa bát chè xanh lên miệng và uống đến ực, con người như uống cả thiên nhiên phong thủy hỏa thổ vào lòng với niềm vui sướng. Và đó, cũng là sự tri ân những người một nắng hai sương bên đồi trà, những người bỏng rát và táp mặt vì sao chè bên chảo lửa.
  • Một chén trà Tân Cương Thái Nguyên thơm được người Việt trao tay bạn nó chứa đựng nhiều ý nghĩa, dẫu khung cảnh giản đơn, bày biện sơ lược. Dẫu chén có sứt, dẫu ghế có cập kênh thì khi nhấp chén trà, hẳn mỗi người đều mê mẩn bởi màu nước vàng sánh trong xanh như trời như biển. Vị đắng chát gợi lên nỗi vất vả, cần lao của những người làm trà thủ công. Hậu vị ngọt mát của trà chính là tâm hồn người Việt giàu tình, giàu nghĩa như nhiều dân tộc hiền lành khác. Vì vậy mà chén trà cho con người ta nhìn nhận được lẽ cuộc sống, thấy được ngay giả, thiện ác mà lòng người cũng tĩnh lặng trước khổ đau, bão tố cuộc đời.
  • Bạn có thể xem trà đạo ở Nhật Bản tại đây: http://chetrathainguyen.com/tag/tra-dao-nhat-ban/

nghệ thuật trà Việt

2. Nghệ thuật uống trà còn thể hiện một hoá ứng xử trên kính dưới nhường của người Việt ta.

  • Trong gia đình truyền thống, người nhỏ pha trà mời người lớn, phụ nữ pha trà mời các ông. Người ta có thể uống trà trong yên lặng suy ngẫm như để giao hoà với thiên nhiên.Các chén nằm cạnh nhau thể hiện sự gắn bó giữa con người với con người, tình láng giềng khi mời ấm trà thơm ý ới gọi nhau đầu hồi cuối ngõ. Nếu rót trà theo chiều kim đồng hồ, mỗi chén rót một chút, từ đầu đến cuối, rồi lại vòng ngược lại đến đầu, các chén đều nhau cùng đậm hoặc cùng nhạt hoặc cùng vừa vặn mê người. Ý nghĩa của nó là thể hiện sự bình đẳng giữa chủ và khách trong sự hưởng thụ lộc giời.
  • Những cái đó là đạo của trà Việt. Người Việt mời trà nhau biểu hiện một phong độ văn hóa thanh cao, một sự kết giao tri kỷ, một tấm lòng ước mong hòa hợp, một sự tâm đắc của những người đối thoại. Người Việt Nam mời nhau uống trà là để bắt đầu một lời tâm sự, để bàn chuyện gia đình, xã hội, chuyện thế thái nhân tình. Đây là thứ văn hóa bình dị, cao cả mà hướng đến thực hành, hướng đến cảm nhận cái hồn của cuộc sống, loại bỏ hết mọi nguyên tắc nghi thức trói buộc, để con người tự do thưởng thức. Mà tự do là điều kiện tiên quyết để nhận thức cuộc sống, để khám bản thân mỗi người,để sáng tạo đó sao, vì vậy câu hỏi trà đạo Việt Nam có hay không không còn quan trọng nữa.